مرتضى مطهرى
949
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
ندارد . انكار اين است كه يك حقيقتى را بر كسى عرضه بدارند و او با اينكه اين حقيقت را درك مىكند عليه آنچه كه درك مىكند قيام مىكند . همين طورى كه همهء مفسرين گفتهاند - و حرف درستى هم هست - اصلًا مادهء كَفَرَ به معنى پوشش است . چرا كفّاره را كفّاره مىگويند ؟ از آن جهت كه انسان گناهى مىكند ، بعد مىخواهد با عمل ديگرى روى آن گناه را پردهاى بكشد و بپوشاند . يا چرا در مقابل شكر نعمت مىگويند كفران نعمت ؟ چون هر نعمتى يك نوع شكر و قدردانى دارد ، آن كسى كه اين نعمت را نديده مىگيرد و رويش را مىپوشاند [ كفران كرده و ] اين حالت را « كفران نعمت » مىگويند . پس كفر پوشش است و اين پوشش در مقابل رسالت انبياست . مثلًا پيغمبر اسلام مبعوث مىشود . قبل از آنكه پيغمبر مبعوث بشود مردم جزيرة العرب و از جمله مردم مكه همه مشرك هستند . آيا در همان لحظهء اولى كه پيغمبر مبعوث شده و هنوز دعوتش را عرضه نكرده و مىخواهد براى اولين بار عرضه كند ، به مردم چگونه خطاب مىكرد درست بود ؟ اگر به آنها « يا ايّها النّاس » مىگفت - چنان كه گفته است - درست بود . اگر « يا ايّها المشركون » هم به اينها مىگفت باز درست بود چون واقعاً مردمى بودند مشرك . اما « يا ايّها الكافرون » و « يا ايّها المؤمنون » هنوز وقتش نبود ، چرا ؟ چون « يا ايّها المؤمنون » بعد از اين است كه عدهاى ايمان بياورند ، « يا ايّها الكافرون » هم بعد از اين است كه عدهاى كه دعوت بر آنها عرضه شده ، بجاى اينكه ايمان بياورند انكار كنند . بعضى به استناد آيهء « إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ » « 1 » گفتهاند قرآن مىگويد هركس كه كافر است [ دعوت او ] فايده ندارد . پس قرآن فقط سراغ كسانى مىرود كه كافر نيستند . كسانى كه كافر نيستند كه [ نيازى به دعوت ندارند . ] پاسخ اين است كه إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا نظر دارد به مردمى كه تو ( پيامبر ) آنها را دعوت كردهاى و حجت را بر آنها تمام كردهاى ، مع ذلك در مقابل تو ايستادگى كرده عناد به خرج مىدهند ؛ يعنى اين دعوت براى اين معاندين و جاحدين و منكرين فايده ندارد ، آن مقدارى هم كه تو بايد بگويى قبلًا به آنها گفتهاى . اين نكتهء خوبى است كه در اصطلاحات قرآن بايد متوجه آن بود . اصطلاح قرآن در اينجا با اصطلاح رايج مسلمين و متشرعه فرق مىكند . ما معمولًا به كسى « كافر » مىگوييم كه مسلمان نباشد ، كافر را در مقابل « مسلمان » قرار مىدهيم ، مىگوييم مسلمان و كافر ، هركس كه مسلمان نباشد به او كافر مىگوييم و لهذا اگر كسى در يك گوشهء دنيا باشد كه اسلام بر او عرضه نشده تا او
--> ( 1 ) بقره / 6 .